Η λειτουργία των ενεχυροδανειστηρίων στο πέρασμα των αιώνων

  • Posted on: 31 July 2017
  • By: myarticl

     Η παρουσία των ενεχυροδανειστηρίων στις κοινωνίες των ανθρώπων θα έλεγε κανείς ότι ξεικνάει σχεδόν με την ίδια την ύπαρξη του χρήματος, ως μέσο συναλλαγής. Φυσικά η μορφή και ο τρόπος λειτουργίας τους διαφέρει, ανάλογα με την εποχή. Οι άνθρωποι παλαιότερα αντάλλαζαν προϊόντα μεταξύ τους. Στο πέρασμα των αιώνων, την ανάπτυξη των πολιτισμών και του διεθνούς εμπορίου, κρίθηκε ως επιτακτική η ανάγκη για τη δημιουργία μιας «σταθεράς», ώστε να ρυθμίζει τις συναλλαγές μεταξύ των ανθρώπων.

     Η εξέλιξη έφερε το χρήμα. Πολλά και διάφορα αντικείμενα χρησιμοποιήθηκαν στο πέρασμα των αιώνων, σε διαφορετικές γωνιές του πλανήτη, ως σταθερές αξίες συναλλαγών. Χαρακτηριστικά μνημονεύονται οι σίγλοι ή σίκελ, που ήταν και μονάδα μέτρησης βάρους, τα κοχύλια, τα όστρακα, τα τσιγάρα και τέλος τα χαρτονομίσματα. Τα νομίσματα λάμβαναν την αξία τους από την αξία του μετάλλου, από το οποίο ήταν κατασκευασμένα. Διακρίνονταν σε σιδερένια, χάλικινα, ασημένια και φυσικά χρυσά.

     Σύμφωνα με τη μυθολογία, η ύπαρξη του χρυσού στη γη, οφείλεται σε μια από τις αναρίθμητες φιλονικίες, που συνέβαιναν μεταξύ των θεών του Ολύμπου. Λέγεται πως κάποτε ο Δίας εξοργίστηκε με τη Ήρα και για να την τιμωρήσει την έδεσε με χρυσή αλυσίδα. Ο Ήφαιστος την βοήθησε να την σπάσει, για να αποδράσει. Τα κομμάτια έπεσαν από τον ουρανό.  Έτσι ο χρυσός έφτασε στη γη. ΄Ισως λόγω αυτού του μύθου, το πολύτιμο αυτό μέταλλο χρησιμοποιήθηκε αποκλειστικά σε ναούς, τάφους και την κατασκευή κοσμημάτων, έως τον 4ο π.Χ. αιώνα.

     Τα πρώτα μεταλλικά χρήματα ήταν από χαλκό. Ύσερα κατασκευάστηκαν από σίδηρο. Αυτά τα υλικά χρησιμοποιήθηκαν ευρέως στην αρχαία οπλουργία. Γύρω στο 700 π.Χ. ο βασιλιάς του Άργους Φείδων πραγματοποιεί μια σημαντική τομή, αντικαθιστώνατας τα σιδερένια νομίσματα με αντίστοιχα ασημένια. Τα έπλασε στο ναό της Αθηνάς Αφαίας, στην Αίγινα. Τα χάραξε με μια Χελώνα, η οποία θεωρείται ως σύμβολο κεφαλαιοκρατίας, μέχρι τις μέρες μας. Χρησιμοποιήθηκαν μέχρι τον Πελοποννησιακό Πόλεμο, όταν και αντικαταστάθηκαν από την αθηναϊκή δραχμή. Άλλοι μύθοι αναφέρουν ως εφευρέτες του χρήματος τη σύζυγο του Μίδα Δημοδίκη ή Ερμοδίκη από την Κύμη, το Λύκο και των Εριχθόνιο, από τη Λυδία ή τη Νάξο.

     Την ίδια περίπου χρονική περίοδο, τον 7ο π.Χ. αιώνα, στην Κίνα, με τη Δυναστεία των Σονγκ στην εξουσία, κάνουν την εμφάνισή τους τα «jiaozi», που στην ουσία αποτελούν τα πρώτα χάτρινα χρήματα. Κυκλοφορούν παράλληλα με τα νομίσματα. Στο δεύτερο μισό του αιώνα, σύμφωνα με τον Ηρόδοτο, ο βασιλιάς της Λυδίας Κροίσος εκδίδει τα πρώτα χρυσά νομίσματα. Τέτοια θα κυκλοφορήσουν στη Μακεδονία του βασιλιά Φιλίππου του ΄Β, τον 4ο π.Χ. αιώνα.

     Στους αρχαίους πολιτισμούς, δη και στο λίκνο, τον ελληνικό κόσμο, οι ιεροί ναοί αποτελούν στην ουσία και τους πρώτους χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς. Το επάγγελμα του αργυραμοιβού, δηλαδή του ενεχυροδανειστή, εμφανίζεται στην Ελλάδα γύρω στον 5ο αιώνα π.Χ.. Τα άτομα που το εξασκούν εκτελούν και υπηρεσίες ανταλλαγής νομισμάτων, έναντι αμοιβής. Θεωρούνται επίσης και τα πρώτα τραπεζικά ιδρύματα. Ωστόσο, λόγω του γεγονότος ότι δανείζουν χρήματα με τόκο, δε γίνονται αρεστοί από το λαό και τους φιλόσοφους της εποχής. Συχνά δε, ταυτίζονται με τους τοκογλύφους. Ονομάζονται και κολλυβιστές.

     Στη Ρώμη εμφανίζονται οι τελώνες, που συχνά κερδοσκοπούν εις βάρος των δανειζομένων. Οι απλοί αργυραμοιβοί λειτουργούν ουσιαστικά υπό την κρατική επιτήρηση, μέσω των τοπικών αρχόντων. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα, οι δραστηριότητές τους να καταγράφουν περιορισμένα κέρδη. Με την πτώση της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας εξαφανίζεται και όλο αυτό το οικονομικό περιβάλλον. Χρηματοπιστωτικά ιδρύματα εμφανίζονται και πάλι κατά την αναγεννησιακή περίοδο, σε διαφορετική μορφή.

     Στα μέσα του 17ου μ.Χ. αιώνα εμφανίζονται τα πρώτα τραπεζογραμμάτια στον ευρωπαϊκο χώρο. Τίθενται οι βάσεις για τη θεμελίωση του σύγχρονου τραπεζικού συστήματος. Αυτό ουσιαστικά θα καθιερωθεί τον επόμενο αιώνα, βασισμένο στη θεωρία του «αόρατου χεριού», όπως αυτή διατυπώθηκε από το διάσημο Σκωτσέζο οικονομολόγο Άνταμ Σμιθ. Είναι η εποχή που αναπτύσσεται η καπιταλιστική οικονομία, με τις νεοσύστατες ΗΠΑ να διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο, στο νέο διαμορφωμένο οικονομικό περιβάλλον.

     Στο διάστημα αυτό ο ελλαδικός χώρος μένει έξω από αυτές τις εξελίξεις, καθώς η χώρα είναι υποταγμένη στην Οθωμανική Αυτοκρατορία. Την εποχή αυτή οι μεσολαβητικές οικονομικές και πιστωτικές δραστηριότητες εκτελούνται από τους «σαράφηδες». Το 1828 ιδρύεται η πρώτη ελληνική τράπεζα, από τον Καποδίστρια.

     Το ελληνικό κράτος στη σύγχρονη ιστορία του πέρασε πολλές περιόδους οικονομικής κρίσης. Τα άτομα που είχαν τη δυνατότητα συχνά επένδυαν στην αποθήκευση χρυσού, ακόμα και σε μορφή κοσμημάτων. Ήταν ένα είδος ασφάλειας για μια περίπτωση ανάγκης. Το 1932, εποχή του παγκόσμιου οικονομικού κραχ, η Ελλάδα οδηγείται σε στάση πληρωμών, με Πρωθυπουργό τον Ελευθέριο Βενιζέλο. Ο Αρχιεπίσκοπος ηγείται μιας πρωτοφανούς κίνησης, ώστε να συγκεντρωθεί χρυσός στην Τράπεζα της Ελλάδος. Οι πολίτες στο περιβάλλον αυτό προσφέρουν τιμαλφή, κοσμήματα, τις βέρες τους, ακόμα και τα χρυσά τους δόντια.

     Τις τελευταίες δεκαετίες παρατηρήθηκε άνοδος του βιοτικού επιπέδου των Ελλήνων πολιτών, καθώς και ο σχηματισμός αρχικά της αστικής και αργότερα της μεσσαίας τάξης. Διαπιστώθηκε μια οικονομική ευδαιμονία στον κοινωνικό τρόπο ζωής. Συχνά ακούγεται η άποψη ότι, ειδικά τα πρόσφατα έτη, ότι αυτή η ευμάρεια ήταν κατά κάποιο τρόπο τεχνητή και οφειλόταν κυρίως στην άφθονη διοχέτευση στην αγορά, κάθε λογής δανείων, από τις τράπεζες. Το κλείσιμο αυτής της στρόφιγγας, στα χρόνια της βαθιάς οικομικής κρίσης, προκάλεσε συνθήκες ασφυξίας στην ελληνική αγορά. Οι καταναλωτές οφείλουν πλέον να διαχειριστούν νέες καταστάσεις. 

     Τα σύγχρονα οργανωμένα ενεχυροδανειστήρια μπορούν να προσφέρουν σημαντικές λύσεις προς τα νοικοκυριά και τους επιχειρηματίες, σε ζητήματα ρευστότητας. Παρέχουν μετρητά μέσα σε λίγα λεπτά, χωρίς να εξετάζουν τα περιουσιακά και πιστοληπτικά δεδομένα του αιτούντα, κρατώντας ως ενέχυρο τα διάφορα χρυσαφικά, ασημικά, τιμαλφή, πολύτιμους λίθους και κοσμήματα.

     Επίσης μπορούν να τα αγοράσουν, στην πραγματική τους τιμή, εφόσον ως καταστήματα στην αγορά χρυσού έχουν τα τεχνικά μέσα για να εκτιμήσουν σωστά τις δεδομένες κινητές αξίες. Η εκτόξευση της τιμής του χρυσού, στα χρόνια της βαθιάς οικονομικής κρίσης, δημιούργησε νέα δεδομένα στο χώρο της αγοράς των πολύτιμων μετάλλων. Από μια τέτοια συναλλαγή εκποίησης μπορούν οι πωλητές να αποκομίσουν σημαντικά κέρδη.

     Σίγουρα τα ενεχυροδανειστήρια δεν είναι ευαγή ιδρύματα. Έχουν όμως τη δυνατότητα να προσφέρουν διεξόδους και λύσεις άμεσης ρευστότητας στα άτομα που απευθύνονται σε αυτά, στη δύσκολη αυτή οικονομμική συγκυρία. Οι πελάτες, επιλέγοντας φυσικά τα οργανωμένα ενεχυροδανειστήρια, μετά από έρευνα αγοράς, προσέχοντας τους όρους της συναλλαγής, είναι δυνατόν να βγουν πολλαπλά ωφελημένοι.